ÇATIŞARAK DOĞRU KARAR ALMA

//ÇATIŞARAK DOĞRU KARAR ALMA

ÇATIŞARAK DOĞRU KARAR ALMA

17 Nisan 1961, Sovyetler Birliği ve ABD arasındaki soğuk savaş döneminin en büyük politik krizine neden olan Küba’nın tarihinde önemli bir yere sahiptir.  O gün Amerikan Deniz Piyadeleri tarafından Miami’de eğitilen ve Castro’nun sosyalist anlayışından memnun olmayan 1400 Kübalı mülteci, kendilerine sunulan silah ve imkanlarla Küba’nın doğu ucundaki bir noktaya çıktı. Amaçları, yeni rejimden memnun olmayan halkla birleşerek rejimi devirmekti.  CIA tarafından yürütülen operasyon Başkanlık Ofisi’ndeki 8 başkan yardımcısı ve danışman tarafından da onaylanmıştı.  Tarihe “Domuzlar Körfezi Fiyaskosu” olarak geçen operasyon böylece başlamış oldu.
Çıkartmanın üzerinden 24 saat geçmeden operasyonun başarısız olacağı belli olmuştu. Üç gün içinde 150 kadarı öldürülen mültecilerden oluşan işgal gücünün geri kalanı teslim oldu ve “Domuzlar Körfezi” operasyonu Dünya siyasi ve askeri tarihindeki en büyük başarısızlık olarak yerini aldı. Bu operasyonun planlanması sırasında Kennedy’nin danışmanlarından olan A. M. Schlesinger Jr. daha sonra anılarını kitaplaştırdığında, çıkartma öncesinde Başkan’ın odasındaki tartışmalara ayrıntılı olarak yer verdi.  Bu ayrıntılar, son derece iyi eğitimli, zeki, deneyimli ve başarılı insanların, nasıl  bu kadar hatalı bir karar verdiğine ışık tutuyordu. Yale Üniversitesi’nden I. L. Janis adlı bir sosyal psikolog, Schlesinger Jr.’ın anılarından ve verdiği bilgiden çok etkilenerek süreci yakından inceledi, karar sürecinde yer alan kişilerle görüştü.  Bunun sonucunda “Grup Düşüncesi” (Groupthink) denilen kavramı geliştirdi.
Kendi iş tecrübelerimden de gözlemlediğim grup düşünce sürecinin özellikleri şunlar:
• Grup temsil ettiği gücü ve kendi potansiyelini olduğundan çok daha yüksek değerlendiriyor.
• Rakibin gücünü ve potansiyelini olduğundan çok daha yetersiz ve değersiz görüyor.
• Yönetici çoğunlukla kendi kararının yönünü belirtiyor. Bu durum diğer grup üyelerini yöneticiye paralel düşünmeye yöneltiyor.
• Riskler yeterince değerlendirilmiyor.
• Reddedilen seçenekler üzerinde tekrar bir değerlendirme yapılmıyor.
• Eldeki bilgiler grubun eğilimini destekleyecek şekilde yanlı seçiliyor.
• Fikir birliği önemseniyor. Gruptan farklı düşünenler, grup tarafından dışlanmamak için kendi düşüncelerine sansür uyguluyor.
• Grup çok kere birbirine benzeyen, iyi eğitimli insanlardan oluşuyor ve bu homojenlik üyelerin paralel görüş geliştirmesini kolaylaştırıyor. Diğer tarafta ise genel olarak piyasanın içinde yetişmiş, alaylı, kaybedecek bir şeyleri olmadığı için risk almaktan korkmayan, coğrafi şartları çok iyi bilen yerel insanlardan oluşmakta ve bunlar hinlik dahil tüm şartları bilmekteler.
Domuzlar Körfezi çıkartması sırasında da yukarıda sayılanların hemen hepsi gerçekleşmiştir. Örneğin CIA, başkanlık ofisine mültecilerin bu operasyonu başaracağı yönünde güvence vermiş; sonra doğru olmadığı ortaya çıkan ve sınırlı kaynaklardan gelen “halkın memnuniyetsizliği” bilgisi sorgulanmamış, Küba Hava Kuvvetleri’nin gücü azımsanmış, B planı oluşturulmamış ve daha birçok hata yapılmıştır.
Yukarda sıralanan özellikler sadece Domuzlar Körfezi çıkartması sırasında ortaya çıkan bir durum değildir. Tarihi olaylara bu kavram çerçevesinde bakıldığında Pearl Harbor Baskını, Nazi’lerin Sovyetler Birliği’ne cephe açması, Vietnam Savaşı ve PKK operasyonları gibi birçok olayda bu sürecin işlediğini görülür.
“Grup Düşüncesi” süreci sadece savaş kararlarına temel oluşturarak ülkelerin felaketine neden olmaz, aynı zamanda şirket birleşmeleri, rekabet, bayi ve tadarikçi ilişkileri ve bir kurumun gücünü aşan yatırım hamleleri gibi durumlarda da ortaya çıkar. Benzer şekilde devlet başkanlarının tarihte iz bırakmak için yaptıkları gerçekçi olmayan yatırım hamleleri nedeniyle, küresel finans ikliminin değişmesi sonucu ülkeleri de iflasa sürükler.
Diğer yandan bir kurum veya ekip içindeki çatışma üyelerin enerjisini alır, kaynakların verimsiz kullanılmasına, dış rekabet yerine enerjinin işe dönüşmeyecek şekilde boşa harcanmasına yol açar. Bu nedenle birçok kurum ve ekip, iyi geçinmeye ve uyumlu ilişkiler içinde olmaya büyük önem verir. Ancak bu uyum özellikle Türkiye gibi, bireylerin kendilerini “bağımsız” olarak değil, “toplum içinde bir birey” olarak tanımladığı doğu kültürlerinde ciddi sakıncalar içermektedir. Bu noktada “iş çatışması” ile “ilişki çatışması” arasındaki farkın bilinmesi gerekir.  Gerçekte kaçınılması gereken “ilişki çatışması”dır. Buna karşılık “iş çatışması” doğru ve etkili kararlar almak için çok yararlı ve gereklidir.
Sanıldığı gibi grup üyelerinin birbirleriyle büyük bir uyum içinde olmaları, ekip içinde hiç çatışma olmaması, herkesin birbiriyle iyi geçinmesi ve toplantılarda kararların oy birliği ile alınması iyi bir durum değildir. Böyle bir anlayış ekip üyeleri adına gerginlikten uzak bir ortamda yaşamak açısından, kısa dönem için iyi olabilir. Ancak uzun dönemde kurum ve dolayısıyla ekip üyeleri de bu durumdan zarar görecektir. İş çatışmasını, ilişki çatışmasına dönüştürmeden sürdürmek ve sonuçta “ekip ruhunu” ve dayanışmayı korumak, ekip üyelerinin olgunluğuna bağlıdır. Bu olgunluğun temelinde, kendini çok önemsememek, görüşünü mutlak doğru kabul etmemek ve karşı çıkmak için değil, gerçekten anlamak için dinlemek yatar.
Grup düşüncesinin önüne geçmek ve iş çatışması için yapılması gerekenler şunlardır:
• Önemli kararlar öncesinde gruba dışardan üye almak.
• Grup liderinin kararını önceden veya tartışmalar sırasında gerek sözlü olarak, gerekse beden diliyle ortaya koymaması.
• Grup üyelerinden birine “şeytanın avukatı” rolünü vermek.
Bunlar yapıldığı takdirde, toplantılar biraz uzayacak, ekip üyeleri arasında hararetli tartışmalar yaşanacak, ancak sonunda herkesin esenliği açısından doğruya en yakın karar çıkacaktır.

Engin Keskinel
Haziran 2018

Kaynaklar
1. “Domuzlar Körfezi Fiyaskosu” Dünya Tarihi NTV yayınları
2. John F. Kennedy in the White House, Schlesinger Jr.
3. Grup Düşüncesi Kurbanları, Janis, I. L.
4. Acar Baltaş, Çatışma Yönetimi

By | 2018-06-30T04:40:35+00:00 Haziran 29th, 2018|Categories: İş Dünyası|Yorum yok

About the Author: